Etnografia i turystyka

poniedzia貫k, 18 lipca 2011


Jak trudno pozna cz這wieka, jak trudno pozna jego wn皻rze i to窺amo嗆 mieszka鎍闚 danej ziemi. Ludzie stworzyli specjalne kierunki my郵owe wyja郾iaj帷e ludzk natur, jej historie, charakterystyk, wytwory kultury, coraz cz窷ciej ingeruje si przy pomocy polityki i nauki w 鈍i皻e prawa narod闚 oraz innych etnicznych zbiorowo軼i.

Ka盥y cz這wiek 篡j帷y w danej przestrzeni posiada zawart g喚boko w genach tajemnic mentalnego porz康ku, posiada swoist sk這nno嗆 do zachowa i postrzegania 鈍iata, to jest swoiste zaprogramowanie cz這wieka na jego 篡cie. Przekazywany nam przez przodk闚, miksowany styczno軼i z innymi nacjami, niepowtarzalny i jedyny w swoim rodzaju gen mentalnego zbioru. W tym zbiorze istniej pewne nacje, narody, ludzie, jest on zauwa瘸lny go造m okiem gdy przekraczamy granic rozmawiamy z osob spoza naszego zbioru, og馧em gdy wchodzimy w styczno嗆 z inn mentalno軼i

Mentalno嗆 Ba趾an闚 to zbi鏎 mieszcz帷y ludzi okre郵onego terenu ze wszystkimi jego cechami. Dzi Ba趾any to wiele nacji, wiele narod闚 historycznie zwi您anych i podzielonych, ich istnienie po陰czone z pi瘯nem ziemi, na kt鏎ej zamieszkuj ukazuje niepowtarzalny klimat. Nie ma innego takiego miejsca na 鈍iecie, kulturowa kolorystyka zaskakuje go軼i z zewn徠rz, turysta z豉pany w ba趾a雟kie sieci, powr鏂i tu na pewno nie jeden raz.

Serbowie

Nie ma kultury, historii, tradycji Ba趾an闚 bez narodu Serbskiego, jego wybitni wodzowie decydowali o przysz這軼i ca貫go regionu od samego pocz徠ku, a do dzisiaj. Serbowie to nar鏚 wyj徠kowy, przewodz帷y na Ba趾anach, niez這mna mentalno嗆 po陰czona z przywi您aniem do tradycji charakteryzowa豉 w przesz這軼i zar闚no szlacht jak i zwyk貫 ch這pstwo, ka盥y prawdziwy Serb ma w sobie pierwiastek walki.

Serbowie mieli wielkich wodz闚, ojc闚 ko軼io豉, mieli swoje imperium, carstwo, wreszcie mieli i swoje tragedie. Zamieszkuj w Bo郾i, Chorwacji, Serbskiej Czarnog鏎ze, Macedonii w znacznych spo貫czno軼iach. Logicznym faktem jest, 瞠 wybieraj帷 si na Ba趾any powinni鄉y zna cho troch serbsk kultur, jest ona tu zwi您ana w znacznej mierze z ko軼io貫m prawos豉wnym.

Carstwo Cara Duszana, nostalgia za utraconym imperium

Jak u wszystkich narod闚 Ba趾an闚, 篡cie serb闚 r闚nie jest zdeterminowane tendencjami nacjonalistycznymi, wyst瘼uje tu poj璚ie „Serbskiego Ba趾anu”. W XIV w. mieli w豉sne carstwo ze stolic w Skopje, dominowali politycznie nad regionem ba趾a雟kim, decydowali o sprawach wykraczaj帷ych poza p馧wysep. Istnienie wielkiego carstwa serbskiego zapisa這 si g喚boko w historii i zakorzeni這 w 鈍iadomo軼i serbskiej, stworzy這 odniesienie do cel闚 politycznych i pretensji terytorialnych. Kolejne powtarzaj帷e si poprzez nast瘼ne lata odrodzonego kraju, koncepcje Wielkiej Serbii ukazywa造 silnie drzemi帷 w ludzkich sercach nostalgie do utraconego imperium.

olesi雟ki kamil

Przyje盥瘸j帷 do Serbii, Chorwacji, Bo郾i, Macedonii, Czarnog鏎y czy Kosowa powinni鄉y pami皻a, 瞠 Serbowie w bardzo szczeg鏊ny spos鏏 czcz swoje dzieje, historia jest mi璠zy nimi wci捫 篡wa, i nie zniszczy tego nawet najbardziej wyszukana socjotechnika, oni maj po prostu we krwi gen pami璚i.

Typowy Serb ? Na pewno mo積a znale潭 kilkana軼ie cech opisuj帷ych ten rodzaj cz這wieka, b璠 one 陰czy造 wielkie rzesze mieszka鎍闚 Ba趾an闚. O ile Polak = Katolik, O tyle Serb = Prawos豉wny, a wi璚 typowy Serb to wierny Serbskiej Prawos豉wnej Cerkwii, praktykuj帷y, z wierzchu spokojny lecz obdarzony wybuchowym charakterem, kochaj帷y muzyk i rakij, pe軟y zadumy nad 篡ciem i przyrod, dumny w sercu i umy郵e, uparty wobec obcych i zarazem rodzinny. To w zasadzie m鏬豚y by opis Polaka, ka盥y sam powinien pozna ten gatunek, nie wszystkie rzeczy mo積a 鈍ietnie opisa.

Kosowo, 安i皻e Kr鏊estwo i 安i皻a Zemsta

Dla mentalno軼i Serb闚 wielkie znaczenie mia豉 Bitwa na Kosowym Polu z 1389 roku, zaraz przed pami璚i o Wielkim Carstwie Duszana, to w豉郾ie ona wp造n窸a na zbiorow 鈍iadomo嗆 tego narodu

W mitycznym uj璚iu historii Serbii bitw na Kosowym Polu uwa瘸 si za kl瘰k Serb闚, ostateczny upadekSerbii Car闚 Nemanicz闚i pocz徠ek okupacji tureckiej. Jako kl瘰ka militarna i polityczna bitwa na Kosowym Polu jest jednak niezmiennie przedstawiana jako "zwyci瘰two w wymiarze duchowym", zapewniaj帷e zbawienie uczestnikom starcia, jak i wszystkim Serbom. Mityczny obraz Kosowa zajmuje centralne miejsce w serbskiej mitologii narodowej.

Wed逝g legendy w noc poprzedzaj帷 bitw na Kosowym Polu, ksi璚ia Lazara odwiedzianio, kt鏎y przedstawi mu mo磧iwo嗆 wyboru pomi璠zy wielkim kr鏊estwem na ziemi, aKr鏊estwem Niebieskim. W豉dca wybra Kr鏊estwo Niebieskie, kt鏎e trwa b璠zie "na wieki wiek闚", zgadzaj帷 si na upadek swojego ziemskiego pa雟twa, 鄉ier w豉sn za krzy 鈍i皻y i za wolno嗆 z這t dla walcz帷ych razem z nim wojownik闚. Tym samym zawar z Bogiem "przymierze kosowskie" (serb.kosovski zavet), determinuj帷e przysz造 charakter narodu serbskiego i jego dziej闚, ca豉 bitwa kosowska powinna by zatem interpretowana jako akt ofiary. W mistycznym uj璚iu dosz這 nie tylko do sakralizacji samego starcia, ale i traktowania kolejnych kl瘰k Serb闚 jako ci庵這軼i bitwy, niepodwa瘸lnego dowodu, i dzieje Serbii s "histori 鈍i皻". W pismach Prawos豉wnej Cerkwi Serbskiej jako 鈍i璚i polegli w obronie narodu i wiary ukazani s na r闚ni uczestnicy bitwy kosowskiej, ofiary represji tureckich oraz Serbowie zamordowani przez chorwackich ustaszy. Motyw ci庵這軼i obecny by r闚nie w pie郾iach powstaj帷ych w czasiewojny w Bo郾ii powstaj帷ych obecnie.

Aktem walki dobra ze z貫m, jak uosabia bitwa, staje si ka盥e starcie Serb闚 z dowolnym przeciwnikiem, w dowolnym miejscu (st康 powsta造 w czasie wojny w Bo郾i motyw "Bo郾i - nowego Kosowa

o

W utworach powstaj帷ych poprzez stulecia, a do czas闚 wsp馧czesnych Kosowe Pole, a z nim ca造 region Kosowa, urasta do rangi narodowego sanktuarium, kolebki kultury i pa雟twowo軼i serbskiej. W uj璚iu mitycznym Kosowo jest miejscem, na kt鏎ym najpierw dokona豉 si ofiara ca貫go narodu, nast瘼nie za jego zmartwychwstanie i "鈍i皻a zemsta". W zwi您ku z tym nawet w wypadku opuszczenia go przez ostatniego Serba musi ono zachowa serbski charakter.

Sawa i Bogocz這wiecza kultura Prawos豉wna

Kult 鈍. Sawy jest 篡wy szczeg鏊nie w Serbii oraz w鈔鏚 Serb闚 篡j帷ych poza granicami kraju. Uleg on znacznemu zmieszaniu z mitami narodowymi, 鈍. Sawa jest nie tylko czczony przez Serbski Ko軼i馧 Prawos豉wny, ale i gloryfikowany jako tw鏎ca narodu serbskiego, zw豉szcza przez polityk闚 i filozof闚 zwi您anych z koncepcj鈍i皻osawia. Whagiograficznychopracowaniach po鈍i璚onych tej postaci, oraz w tekstach politycznych na ten temat, 鈍. Sawa okre郵any by jako "zbiorowe imi narodu", "ojciec serbskiego narodu", "aposto", "najwi瘯szy architekt bogocz這wieczej kultury prawos豉wnej"]. Uwa瘸no 鈍. Saw za tw鏎c serbskiej my郵i narodoweji cz這wieka, kt鏎y najpe軟iej 陰czy specyficzne cechy duchowo軼i chrze軼ija雟kiej.

Ikony i Monastyry

Serbska ikona kojarzy mi si z Bizancjum i 鈍iatem greckim, jest w moich oczach magicznym oknem do innego 鈍iata lub innego czasu, to swoiste wrota Boga naszego na ziemi. Postacie na ikonach Serbii s powa積e, twarze 鈍i皻ych cz瘰to srogie, lecz nie umniejsza to niezwyk貫go pi瘯na ka盥ego obrazu.

W 鈍iecie serbskim ikony s niezwykle cenione, maj za zadanie pog喚bia 篡cie duchowe, wprowadza do modlitwy. Tw鏎ca ikony mia pom鏂 pod捫a we w豉軼iwym kierunku. Modlitwa przed ikon zwi您ana jest z okre郵onym rytua貫m: przy zapalonych 鈍iecach wierni k豉niaj si przed ikonami, ca逝j je.

o

Ikona jest przedstawieniem 鈍i皻ego, jego uosobieniem i reprezentacj. Zapewnia豉 陰czno嗆 ze 鈍i皻ym, po鈔edniczy豉 w modlitwie. Uwa瘸 si, 瞠 jest on obecny w danym miejscu w豉郾ie dzi瘯i ikonie.

Czyste kolory u篡wane do malowania, z這cenia w p這mieniu 鈍iec nabieraj szczeg鏊nego blasku. Ogie 鈍iecy jest symbolem wzniesienie duszy do Boga. Pok這n przypomina o tym, 瞠 nie tylko dusza, ale i cia這 powinno uczestniczy w modlitwie. Otrzymane od Boga nie jest czym gorszym od umys逝 i ma prawo na r闚ni bra udzia w rozmowie z Bogiem.

Wreszcie cerkwie i monastyry serbskie, budowane w stylu bizantyjskim i w stylach nawi您uj帷ych do Bizancjum, to swoiste twierdze 鈍i皻os豉wia na ziemiach ba趾a雟kich. Pikne i urzekaj帷e na zewn徠rz, zaskakuj wn皻rzem po trzykro, ma這 w swoim 篡ciu pozna貫m takich miejsc jak wn皻rze cerkwi, monastyruPe熥a Patrijar隘ja w Kosovie.Je郵i kto by w monastyrze czy cerkwi na Ba趾anach, wie 瞠 to swoisty 鈍iat w 鈍iecie, jej pi瘯no daje cz這wiekowi wra瞠nie, 瞠 znalaz si w zupe軟ie innym 鈍iecie. Zastanawiam si czym by monastyr czy cerkiew dla ludno軼i serbskiej pod islamsk okupacj, ten zamkni皻y 鈍iat stawa si dla nich zapewne swoistym triumfem duchowo軼i nad rzeczywist tragedi, kawa趾iem imperium Duszana w tureckim morzu.

Spisek 鈍iata

No i dochodzimy do najciekawszego punktu mojej chareakterystyki, mianowicie g喚bokiego prze鈍iadczenia wielkiej rzeszy serbskiego spo貫cze雟twa o og鏊no鈍iatowym spisku przeciwko ich ojczy幡ie i prawos豉wiu. Je郵i by si tak przyjrze rzeczywisto軼i to mo積a by nawet w to uwierzy, bo pomimo heroicznej walki od stuleci a do lat 90-tych, Serbia traci豉 swoje dobra. To skomplikowany temat i warty om闚ienia w szerszym artykule, jednak wiadom rzecz jest fakt, 瞠 dominuj帷a w regionie Jugos豉wia by豉 sol w oku dla Unii Europejskiej i potem USA, pokazywa豉 drog do sukcesu inn ni na zachodzie. Silna Jugos豉wia sama decydowa豉 o swoim losie, by豉 zagro瞠niem dla d逝gofalowej polityki zachodu, ale ja pozostawiam ocen ka盥emu osobno po zapoznaniu si z materia豉mi historycznymi.


Jak trudno pozna cz這wieka, jak trudno pozna jego wn皻rze i to窺amo嗆 mieszka鎍闚 danej ziemi. Ludzie stworzyli specjalne kierunki my郵owe wyja郾iaj帷e ludzk natur, jej historie, charakterystyk, wytwory kultury, coraz cz窷ciej ingeruje si przy pomocy polityki i nauki w 鈍i皻e prawa narod闚 oraz innych etnicznych zbiorowo軼i.

Ka盥y cz這wiek 篡j帷y w danej przestrzeni posiada zawart g喚boko w genach tajemnic mentalnego porz康ku, posiada swoist sk這nno嗆 do zachowa i postrzegania 鈍iata, to jest swoiste zaprogramowanie cz這wieka na jego 篡cie. Przekazywany nam przez przodk闚, miksowany styczno軼i z innymi nacjami, niepowtarzalny i jedyny w swoim rodzaju gen mentalnego zbioru. W tym zbiorze istniej pewne nacje, narody, ludzie, jest on zauwa瘸lny go造m okiem gdy przekraczamy granic rozmawiamy z osob spoza naszego zbioru, og馧em gdy wchodzimy w styczno嗆 z inn mentalno軼i

Mentalno嗆 Ba趾an闚 to zbi鏎 mieszcz帷y ludzi okre郵onego terenu ze wszystkimi jego cechami. Dzi Ba趾any to wiele nacji, wiele narod闚 historycznie zwi您anych i podzielonych, ich istnienie po陰czone z pi瘯nem ziemi, na kt鏎ej zamieszkuj ukazuje niepowtarzalny klimat. Nie ma innego takiego miejsca na 鈍iecie, kulturowa kolorystyka zaskakuje go軼i z zewn徠rz, turysta z豉pany w ba趾a雟kie sieci, powr鏂i tu na pewno nie jeden raz.

Serbowie

Nie ma kultury, historii, tradycji Ba趾an闚 bez narodu Serbskiego, jego wybitni wodzowie decydowali o przysz這軼i ca貫go regionu od samego pocz徠ku, a do dzisiaj. Serbowie to nar鏚 wyj徠kowy, przewodz帷y na Ba趾anach, niez這mna mentalno嗆 po陰czona z przywi您aniem do tradycji charakteryzowa豉 w przesz這軼i zar闚no szlacht jak i zwyk貫 ch這pstwo, ka盥y prawdziwy Serb ma w sobie pierwiastek walki.

Serbowie mieli wielkich wodz闚, ojc闚 ko軼io豉, mieli swoje imperium, carstwo, wreszcie mieli i swoje tragedie. Zamieszkuj w Bo郾i, Chorwacji, Serbskiej Czarnog鏎ze, Macedonii w znacznych spo貫czno軼iach. Logicznym faktem jest, 瞠 wybieraj帷 si na Ba趾any powinni鄉y zna cho troch serbsk kultur, jest ona tu zwi您ana w znacznej mierze z ko軼io貫m prawos豉wnym.

Carstwo Cara Duszana, nostalgia za utraconym imperium

Jak u wszystkich narod闚 Ba趾an闚, 篡cie serb闚 r闚nie jest zdeterminowane tendencjami nacjonalistycznymi, wyst瘼uje tu poj璚ie „Serbskiego Ba趾anu”. W XIV w. mieli w豉sne carstwo ze stolic w Skopje, dominowali politycznie nad regionem ba趾a雟kim, decydowali o sprawach wykraczaj帷ych poza p馧wysep. Istnienie wielkiego carstwa serbskiego zapisa這 si g喚boko w historii i zakorzeni這 w 鈍iadomo軼i serbskiej, stworzy這 odniesienie do cel闚 politycznych i pretensji terytorialnych. Kolejne powtarzaj帷e si poprzez nast瘼ne lata odrodzonego kraju, koncepcje Wielkiej Serbii ukazywa造 silnie drzemi帷 w ludzkich sercach nostalgie do utraconego imperium.

olesi雟ki kamil

Przyje盥瘸j帷 do Serbii, Chorwacji, Bo郾i, Macedonii, Czarnog鏎y czy Kosowa powinni鄉y pami皻a, 瞠 Serbowie w bardzo szczeg鏊ny spos鏏 czcz swoje dzieje, historia jest mi璠zy nimi wci捫 篡wa, i nie zniszczy tego nawet najbardziej wyszukana socjotechnika, oni maj po prostu we krwi gen pami璚i.

Typowy Serb ? Na pewno mo積a znale潭 kilkana軼ie cech opisuj帷ych ten rodzaj cz這wieka, b璠 one 陰czy造 wielkie rzesze mieszka鎍闚 Ba趾an闚. O ile Polak = Katolik, O tyle Serb = Prawos豉wny, a wi璚 typowy Serb to wierny Serbskiej Prawos豉wnej Cerkwii, praktykuj帷y, z wierzchu spokojny lecz obdarzony wybuchowym charakterem, kochaj帷y muzyk i rakij, pe軟y zadumy nad 篡ciem i przyrod, dumny w sercu i umy郵e, uparty wobec obcych i zarazem rodzinny. To w zasadzie m鏬豚y by opis Polaka, ka盥y sam powinien pozna ten gatunek, nie wszystkie rzeczy mo積a 鈍ietnie opisa.

Kosowo, 安i皻e Kr鏊estwo i 安i皻a Zemsta

Dla mentalno軼i Serb闚 wielkie znaczenie mia豉 Bitwa na Kosowym Polu z 1389 roku, zaraz przed pami璚i o Wielkim Carstwie Duszana, to w豉郾ie ona wp造n窸a na zbiorow 鈍iadomo嗆 tego narodu

W mitycznym uj璚iu historii Serbii bitw na Kosowym Polu uwa瘸 si za kl瘰k Serb闚, ostateczny upadekSerbii Car闚 Nemanicz闚i pocz徠ek okupacji tureckiej. Jako kl瘰ka militarna i polityczna bitwa na Kosowym Polu jest jednak niezmiennie przedstawiana jako "zwyci瘰two w wymiarze duchowym", zapewniaj帷e zbawienie uczestnikom starcia, jak i wszystkim Serbom. Mityczny obraz Kosowa zajmuje centralne miejsce w serbskiej mitologii narodowej.

Wed逝g legendy w noc poprzedzaj帷 bitw na Kosowym Polu, ksi璚ia Lazara odwiedzianio, kt鏎y przedstawi mu mo磧iwo嗆 wyboru pomi璠zy wielkim kr鏊estwem na ziemi, aKr鏊estwem Niebieskim. W豉dca wybra Kr鏊estwo Niebieskie, kt鏎e trwa b璠zie "na wieki wiek闚", zgadzaj帷 si na upadek swojego ziemskiego pa雟twa, 鄉ier w豉sn za krzy 鈍i皻y i za wolno嗆 z這t dla walcz帷ych razem z nim wojownik闚. Tym samym zawar z Bogiem "przymierze kosowskie" (serb.kosovski zavet), determinuj帷e przysz造 charakter narodu serbskiego i jego dziej闚, ca豉 bitwa kosowska powinna by zatem interpretowana jako akt ofiary. W mistycznym uj璚iu dosz這 nie tylko do sakralizacji samego starcia, ale i traktowania kolejnych kl瘰k Serb闚 jako ci庵這軼i bitwy, niepodwa瘸lnego dowodu, i dzieje Serbii s "histori 鈍i皻". W pismach Prawos豉wnej Cerkwi Serbskiej jako 鈍i璚i polegli w obronie narodu i wiary ukazani s na r闚ni uczestnicy bitwy kosowskiej, ofiary represji tureckich oraz Serbowie zamordowani przez chorwackich ustaszy. Motyw ci庵這軼i obecny by r闚nie w pie郾iach powstaj帷ych w czasiewojny w Bo郾ii powstaj帷ych obecnie.

Aktem walki dobra ze z貫m, jak uosabia bitwa, staje si ka盥e starcie Serb闚 z dowolnym przeciwnikiem, w dowolnym miejscu (st康 powsta造 w czasie wojny w Bo郾i motyw "Bo郾i - nowego Kosowa

o

W utworach powstaj帷ych poprzez stulecia, a do czas闚 wsp馧czesnych Kosowe Pole, a z nim ca造 region Kosowa, urasta do rangi narodowego sanktuarium, kolebki kultury i pa雟twowo軼i serbskiej. W uj璚iu mitycznym Kosowo jest miejscem, na kt鏎ym najpierw dokona豉 si ofiara ca貫go narodu, nast瘼nie za jego zmartwychwstanie i "鈍i皻a zemsta". W zwi您ku z tym nawet w wypadku opuszczenia go przez ostatniego Serba musi ono zachowa serbski charakter.

Sawa i Bogocz這wiecza kultura Prawos豉wna

Kult 鈍. Sawy jest 篡wy szczeg鏊nie w Serbii oraz w鈔鏚 Serb闚 篡j帷ych poza granicami kraju. Uleg on znacznemu zmieszaniu z mitami narodowymi, 鈍. Sawa jest nie tylko czczony przez Serbski Ko軼i馧 Prawos豉wny, ale i gloryfikowany jako tw鏎ca narodu serbskiego, zw豉szcza przez polityk闚 i filozof闚 zwi您anych z koncepcj鈍i皻osawia. Whagiograficznychopracowaniach po鈍i璚onych tej postaci, oraz w tekstach politycznych na ten temat, 鈍. Sawa okre郵any by jako "zbiorowe imi narodu", "ojciec serbskiego narodu", "aposto", "najwi瘯szy architekt bogocz這wieczej kultury prawos豉wnej"]. Uwa瘸no 鈍. Saw za tw鏎c serbskiej my郵i narodoweji cz這wieka, kt鏎y najpe軟iej 陰czy specyficzne cechy duchowo軼i chrze軼ija雟kiej.

Ikony i Monastyry

Serbska ikona kojarzy mi si z Bizancjum i 鈍iatem greckim, jest w moich oczach magicznym oknem do innego 鈍iata lub innego czasu, to swoiste wrota Boga naszego na ziemi. Postacie na ikonach Serbii s powa積e, twarze 鈍i皻ych cz瘰to srogie, lecz nie umniejsza to niezwyk貫go pi瘯na ka盥ego obrazu.

W 鈍iecie serbskim ikony s niezwykle cenione, maj za zadanie pog喚bia 篡cie duchowe, wprowadza do modlitwy. Tw鏎ca ikony mia pom鏂 pod捫a we w豉軼iwym kierunku. Modlitwa przed ikon zwi您ana jest z okre郵onym rytua貫m: przy zapalonych 鈍iecach wierni k豉niaj si przed ikonami, ca逝j je.

o

Ikona jest przedstawieniem 鈍i皻ego, jego uosobieniem i reprezentacj. Zapewnia豉 陰czno嗆 ze 鈍i皻ym, po鈔edniczy豉 w modlitwie. Uwa瘸 si, 瞠 jest on obecny w danym miejscu w豉郾ie dzi瘯i ikonie.

Czyste kolory u篡wane do malowania, z這cenia w p這mieniu 鈍iec nabieraj szczeg鏊nego blasku. Ogie 鈍iecy jest symbolem wzniesienie duszy do Boga. Pok這n przypomina o tym, 瞠 nie tylko dusza, ale i cia這 powinno uczestniczy w modlitwie. Otrzymane od Boga nie jest czym gorszym od umys逝 i ma prawo na r闚ni bra udzia w rozmowie z Bogiem.

Wreszcie cerkwie i monastyry serbskie, budowane w stylu bizantyjskim i w stylach nawi您uj帷ych do Bizancjum, to swoiste twierdze 鈍i皻os豉wia na ziemiach ba趾a雟kich. Pikne i urzekaj帷e na zewn徠rz, zaskakuj wn皻rzem po trzykro, ma這 w swoim 篡ciu pozna貫m takich miejsc jak wn皻rze cerkwi, monastyruPe熥a Patrijar隘ja w Kosovie.Je郵i kto by w monastyrze czy cerkwi na Ba趾anach, wie 瞠 to swoisty 鈍iat w 鈍iecie, jej pi瘯no daje cz這wiekowi wra瞠nie, 瞠 znalaz si w zupe軟ie innym 鈍iecie. Zastanawiam si czym by monastyr czy cerkiew dla ludno軼i serbskiej pod islamsk okupacj, ten zamkni皻y 鈍iat stawa si dla nich zapewne swoistym triumfem duchowo軼i nad rzeczywist tragedi, kawa趾iem imperium Duszana w tureckim morzu.

Spisek 鈍iata

No i dochodzimy do najciekawszego punktu mojej chareakterystyki, mianowicie g喚bokiego prze鈍iadczenia wielkiej rzeszy serbskiego spo貫cze雟twa o og鏊no鈍iatowym spisku przeciwko ich ojczy幡ie i prawos豉wiu. Je郵i by si tak przyjrze rzeczywisto軼i to mo積a by nawet w to uwierzy, bo pomimo heroicznej walki od stuleci a do lat 90-tych, Serbia traci豉 swoje dobra. To skomplikowany temat i warty om闚ienia w szerszym artykule, jednak wiadom rzecz jest fakt, 瞠 dominuj帷a w regionie Jugos豉wia by豉 sol w oku dla Unii Europejskiej i potem USA, pokazywa豉 drog do sukcesu inn ni na zachodzie. Silna Jugos豉wia sama decydowa豉 o swoim losie, by豉 zagro瞠niem dla d逝gofalowej polityki zachodu, ale ja pozostawiam ocen ka盥emu osobno po zapoznaniu si z materia豉mi historycznymi.

poniedzia貫k, 31 maja 2010

Ka盥y z nas ma w豉sne poczucie to窺amo軼i, jest ono wyj徠kowei odpowiednie tylko dla nas. Zastanawia貫m si jakie poczucie charakteryzuje κmk闚?, Z czym i z kim s zwi您ani? Co decyduje o ich odr瑿no軼i we w豉snych oczach. Kim s κmkowie dowiecie si z materia堯w w internecie, jest tam kilka teorii ich pochodzenia, przy czym jestem zwolennikiem teorii rusi雟ko-wo這skiej.

Osobi軼ie czuje sica趾owicie Polakiem jednak jestem 鈍iadomy, 瞠 m鎩 nar鏚 kszta速owa si przez kilkadziesi徠 tysi璚y lat i jako cz這wiek jestem zwi您any genetycznie z Azj. W o wiele bli窺zej przysz這軼i dochodz do wniosku, 瞠 w mojej rodzinie wida na przestrzeni 120 lat wp造wy innych narod闚, szczeg鏊ny 郵ad pozostawili w mojej rodzinie w豉郾ie κmkowie.

M鎩 rodzinny dom z dzieci雟twa le篡 wcentrum jednych z najpi瘯niejszych polskich g鏎, w Beskidzie S康eckim, Dolina Muszynki, m鎩 Powro幡ik, pobliska Krynica, Muszyna, Wojkowa, Tylicz, Dubne to niezwyk貫 miejsca. Na tych terenach przed wojn wi瘯szo軼i byli w豉郾ie κmkowie pod zwierzchnictwem polskiej administracji. M鎩 dziadek pochodzi z Jurkowa ko這 Mszany Dolnej tam tkwi造 jego korzenie, przyby na te tereny zaraz po akcji "Wis豉" w zwi您ku z nap造wem ludno軼iczysto polskiej, pozna tam moj babci. By豉 ona c鏎k zpolszczonego κmka Katolika, ajej mama pochodzi豉 z polsko-austryjackiej rodziny o nazwisku Porht.

No i teraz dochodz do miejsca w kt鏎ym zastanawiam si, Czy moja to窺amo嗆 to rodzinne g鏎y, lasy rzeki, zwierz皻a, miasteczka, krajobrazy, kapliczki, zapachy. S to rzeczy tak silnie tkwi帷e w mojej 鈍iadomo軼i, 瞠 mog wpisywa si w kr庵 niezb璠nych atrybut闚 rzeczy kojarzonych z autoidentyfikacj.

κmkowszczyzna

κmkowie kochali przyrod, g鏎y, wznosili pi瘯ne cerkwie i kamienne rze嬌y, do dzisiaj ca豉 κmkowszczyzna usiana jest setkami pi瘯nych cerkwi i tysi帷ami przydro積ych krzy篡. Dla tego ch這pskiego ludu przywi您anie do rodzinnej ziemi i religijno嗆 jest cech uznawan w moich oczach za atrybut kulturowej obecno軼i w s這wia雟kim morzu. Nigdzie indziej Cerkwie nie s tak swojskie, tak瞠 dla mnie, nigdzie indzie dukty, szlaki, kapliczki, powietrze, woda i s這鎍e nies tak bajeczne.

Jako ma造 ch這piec chodzi貫m do ko軼io豉 rzymskokatolickiego, kt鏎y mie軼i si w drewnianej 400-letniej cerkwi, pami皻am jej zapach i skupionych na modlitwie doros造ch. By mo瞠 ta nostalgia jest 貫mkowsk cz御tk mojej duszy.

κmkowie to niezwyk豉 spo貫czno嗆, nigdy nie byli dla mnie Rosjanami, Ukrai鎍ami czy nawet potomkami Chrobat闚, byli dla mnie poprostu mieszka鎍ami tej krainy.

poniedzia貫k, 24 sierpnia 2009

Po urlopie w Chorwacji wje盥瘸m znowu do Bo郾i, wita nas granica i pro軸a niebieskookiej star積iczki granicznej o zielona karte, kt鏎ej niemamy. Informuje nas mi豉 Pani, ze mozemy j naby w jakim domu niedaleko, interes si kr璚i!! 20 Euro za ubezpieczenie tylko na teren Bosni. Po prawej stronie drogi Pocitejl, pi瘯ne muzu軛a雟kie miasteczko, budowle tureckie mia造 b造skawicznie adaptowa zdopyty teren ludnosci okupujacej kraj, korpusy janczar闚 posiada造 w豉sne zespo造 in篡nieryjne. Meczety ros造 tak szybko jak szybko ros造 kajdany na r瘯ach bosniak闚, to widoczna oznaka panowania Imperium Osma雟kiego, wizyt闚ka 鈍ietnosci krwio瞠rczego tureckiego molocha.

Jade dalej, warto powiedziec pare s堯w o drodze w strone miejscowo軼i Donji Vakuf, mniej wi璚ej ko這 Prozoru wje盥瘸m na olbrzymi prze喚cz, widok niesamowity, nie mia貫m poj璚ia, 瞠 ludzie buduj drogi na takich wysoko軼iach. Jak si tak popatrzy na ukszta速owanie kraju to 豉two stwierdzi, 瞠 utrzymywanie partyzantki na terenie Dynar闚 w czasie II wojny 鈍iatowej nie by這 wi瘯szym problemem, gdyby Polska by豉 podobnie wymodelowana przez stw鏎ce to Niemcy przegrali by wojne z nasz partyzantk w ci庵u 2 lat. Po koszmarnych g鏎skich przepa軼iach ukazuj si Jajce. Dawna stolica chrze軼ija雟kich kr鏊闚 Bo郾i, znienawidzona feudalna dynastia rz康zi豉 krajem jako ostatnia i w obliczu tureckiego niebezpiecze雟twa przegra豉. W 1463 Bo郾ia zosta豉 ostatecznie podbita przez tureckiego potwora, ostatniemu w豉dcy na rozkaz su速ana 軼i皻o g這we a jego zona i dzieci uleg造 poturczeniu, kr鏊owa znalaz豉 si w jednym z harem闚 oficerskich. Jajce sp造ne造 krwi niewinnych, ludzi zmuszano do zmiany wiary, szerzy豉 si zdrada i konformizm. Szlachta Bosniacka sprzeda豉 nar鏚, aby niestraci majatk闚 i wp造w闚 s逝zyli Imperium, zwykli ludzie r闚nie z pow鏚ek ekonomicznych zrywali z korzeniami. Ludno嗆 muzu軛a雟ka mia豉 wieksze sfobody i przywileje, p豉ci豉 mniejsze podatki i niepodlega豉 represjom, wytrwa kilkaset lat przy chrze軼ija雟twie w takich warunkach jest rzecz niebywa陰.

Jest jeszcze jedna wa積a rzecz, w ca貫j by貫j Jugos豉wi ludzie czasem m闚i, "jest w Jugos豉wii jeden nar鏚 jego tragedi s trzy wiary" Plemiona po逝dniowos這wia雟kie j瞛ykowo prawie si nieodr騜niaj w tym zak徠ku 鈍iata, struktura Etniczna tamtej Bo郾i zawiera豉 w swojej mieszance przewag 篡wo逝 serbskiego,i ma造 u豉mek chorwackiego. Jad帷 dalej na p馧noc docieramy do Republiki Serbskiej, widok zupe軟ie inny od reszty kraju, ludzie jakby bardziej cywilizowani, osiedla czyste 豉dne i zadbane. Banja Luka ukazuje gospodarno軼 i pracowito嗆 Serb闚, obraz chetnie manipulowany przez chorwackich faszyst闚, droga staje si prosta znikaj g鏎y zaczyna si r闚nina. Niedaleko granicy 瞠gnamy ostatni widok 鈍iadczacy o roz豉mie wewn皻rznym pa雟twa, niedaleko na drzewach wisz flagi nieistniejacej Republiki Herceg-Bosni, jednostki terytorialnej, do kt鏎ej d捫yli Chorwaci. Jej stolic mia by zniszczony przez nich Mostar le膨cy na po逝dniu kraju.

I jestem znowu w Chorwacji, jednak to serbska Slavonialecz to ju inna historia tego popl徠anego zakadka 鈍iata.

niedziela, 23 sierpnia 2009

Bo郾ia mapa etniczna

Droga za Dobojem wita wy窺zymi g鏎ami, koryto rzeki Bosna staje si coraz bardziej malownicze. Wida wi璚ej meczet闚, granice mi璠zy Republik Serbsk a Republik Bo郾i i Hercegoviny s poszarpane i neregularne, mia造 odzwierciedla podzia造 narodowo軼iowe teren闚 jednak nigdy do ko鎍a nieuda這 si osi庵n望 dok豉dno軼i w tym wzgl璠zie. Po d逝giej i kr皻ej drodze docieramy do wielkiego miasta w samym 鈔odku Bo郾i, Zenica jest miastem g鏎niczym wielonarodowym, dominuj tu wielkie blokowiska, kominy hut, i wielkie g鏎y z wapiennymi ekspozycjami dodaj帷e jej niezwyk造 charakter, czuje si tutaj ducha jugos這wia雟kiego komunizmu zar闚no w zewnetrznym wygladzie miasta jak i jego mieszka鎍闚. Multikulturowe miasto w samym 鈔odku komunistycznego eksperymentu, mia這 dawa prac, chleb i nadzieje, w wielkich osiedlach a Zenica ma oko這 130 tys mieszka鎍闚 o wiele mniej jest budynk闚 sakralnych.

Jedziemy dalej malownicz lecz w御k i powoln drog do stolicy tymczasowego wspomaganego przez Uni Europejsk federacyjnego pa雟twa. Co chwile jaki meczet i kawiarnia, muzu軛ani buduj strzeliste wie瞠 swoich sakrum aby pokaza si喚 i determinacj, wyst瘼uj pami徠ki budowane zar闚no w czasach XV-wiecznego poturczenia Bosni jak i odbudowane obiekty zniszczone wcze郾iej w dzia豉niach wojennych. I wreszcie doje盥瘸my do Sarajeva, stoj帷 w korku na E761 widzimy zniszczone przedmie軼ia miasta, podziurawione przez pociski domy 鈍iadcz o zaciek這軼i walk. Nagle wynurzaj si w oddali czerwone od dach闚ek drobnych domostw bystre wzg鏎za Sarajewa, widok niezwyk造 przepi瘯ny kontrastuj帷y z Zieleni okolicznych g鏎, kt鏎ych szczyty pi皻rz si monumentalnie na wysoko嗆 do 1600 m. Piekne niezwyk貫 osiedle warte odwiedzenia dzieli si na cz窷 serbsk i muzu軛a雟k, zaraz po wyje寮zie z centrum spotykamy znowu wywieszone na s逝pach serbskie flagi.

Dzi Bo郾ia to wytw鏎 dziwny, wida nadal tendencje narodowo軼iowe rozbijaj帷e struktur federacji, republika ma trzech premier闚: serba, katolika, muzu軛anina i jednego prezydenta jednak najwa積iejsz figur jest przedstawiciel czy reprezentant UE do spraw tego pa雟twa, aktualnie chyba jaki s這wak. W ka盥ym razie co kolwiek by nierobili w imie w豉snych interes闚 to w豉郾ie ten s這wak ma mozliwo嗆 i nakaz zachamowa proces i w豉軼owie to on sprawuje w豉dz. Ale wracam do wyprawy i tu w豉郾ie tuz za Sarajewem typowe muzu軛a雟kie osiedla i ogromne g鏎y z wielkimi skalnymi ekspozycjami, pi皻rz si tu nad drog tak jakby specjalnie ktos je ustawi w tym miejscu. Droga od Had磨d磨 do Granicy chorwackiej to praktycznie jeden wielki park rozrywki dla turyst闚, kr皻e drogi koryto rzeki Neretva, zalewy w Konjicu i wielki zjazd w d馧 do Mostaru. Nad miastem jakby ska造 bardziej piaskowe niz wapienne, lecz same miasto dominuje biel budynk闚, od meczet闚 po ko軼io造 i bloki mieszkalne wszystko zlane w jedn mase z okolicznymi g鏎ami, widik z drogi niesamowity. Mijamy jak捷 wiosk, w kt鏎ej festyn, ludzie si bawi, s造cha regionalne 酥iewy, dziesiatki os鏏 roz這zonych na kocach przy g堯wnej ulicy pod gajami oliwnymi. Zabawa trwa my jedziemy dalej, wida kobiety w chustach id逝gich sp鏚nicach a za pare metr闚 meczet i tak do samej granicy. Jest to 鈍iat gin帷y, nied逝go niezobaczymy takich scen, ludzie b璠 si 酥ieszy p璠zi za fors i problemami w豉snych sukces闚, dzi jednak jest tu jeszcze spokojnie, pomimo wojny 鈍iat jest radosny i przyjazny. I mozemy si zastanawia jak wygl康a b璠zie ta dziwna sztuczna federacja w przysz這軼i? Jesli Chorwacja wejdzie do UE to Serbia napewno, a stamt康 krok do Bo郾i, Unia niepotrzebuje narod闚 i religii wi璚 wzorem komuny rozwinie inne dziedziny ludzkiego zaangazowania. Bogata w zasoby g鏎nicze i atrakcyjna turystycznie bedzie celem obcych inwestycji, Niemcy wraz Francuzami i Anglikami b璠 逝pili ten ma造 kawa貫k 鈍iata tak jak robili to w Polsce za zgod naszych 篡dowskich elit.

Jakis czas temu zainteresowa貫m si blogami, a jeszcze wczesniej histori Jugos豉wi i S這wian Po逝dniowych, pow鏚 by jeden. Pomimo zainteresowania ludzmi i histori praktycznie nic niewiedzia貫m o konfliktach w Jugos豉wii, ch耩 poznania nieznanego da豉 mi determinacje w d捫eniu do prawdy i odkrywania kolejnych kart.

Jest takie dziwne pa雟tefko niby ma貫 a jednak wielkie w swojej sile i wymowie, meczetami, cerkwiami, koscio豉mi, pomnikami i ruinami opowiada niezwyk陰 lecz czsem mroczn ksi璕e. Zwyk造 Polak i tak bardziej kapuj帷y ni przecietny europejczyk a napeno amerykanin prawie nic niewie o co chodzi這 w tej dziwnej wojnie i jak dzis wygl康a codzienne 篡cie w tym kraju, bo to lepiej si piwka napi i meczyk obejze i po co wiedzie cos wi璚ej.

Raz tylko by貫m w Bo郾i i to ekspresem tak, 瞠 jedynie na stacji 豉man angielszczyzn zd捫y貫m zapyta jedynie o benzyne, podziwia貫m cudown Bo郾i zza szyb kilkunastoletniego Renault. W po酥iechu nad mo瞠 widzia貫m serbsk i chorwacko-muzu軛a雟k cz窷 kraju, drogi przyjemne lecz zakorkowane i straszliwie g鏎zyste, ma si wra瞠nie, 瞠 jedzie si ca造 czas prze這mem Dunajca.

I tak podr騜 zacz窸a si na granicy Bosanski Samac, papiery sprawdzili i jedziemy, po drodze do serbskiego miasta Doboj kilka miejscowo軼i zamieszkanych przez Serb闚 no i oczywi軼ie wsz璠zie cyrylica, w oczy rzucaj si flagi Serbskie zawieszone zaraz przy drodze. Kraina ciekawa lecz niezachwyca, wida pierwsze gliniane czerwone dachy osiedli, zupe軟ie takich jakie kiedy pokazywane by造 w telewizji. Wreszcie Doboj miasto jak 1/3 Nowego S帷za otoczona podobnymi g鏎ami, bloki komunistyczne, niedaleko na wyzszym wzg鏎zu cerkiew prawos豉wna, a na innym szpiczasta wie篡czka meczetu, nibu serbska domena a meczet闚 jak grzyb闚 po deszczu. W 鈔odku miasta z pl徠aniny blok闚 wynurza si bystre lecz niewielkie wzg鏎ze, a na nim zamek piekny, widok niezwyk造 wprost z miasta komunistycznej urbanizacji 鈔edniowieczna warownia.